Pizzaworkshop: een impressie

We hebben deze zomer een aantal mooie pizza workshops gedaan. De rijke variatie aan groenten en kruiden in de kas en in de natuur buiten inspireerden tot prachtige creaties.

De met lokaal loofhout gestookte leemoven stond hierbij garant voor een mooi en heerlijk eindproduct. Na een uur stoken is de temperatuur van de oven zowel bovenin al onder bij de vuurvaste stenen opgelopen tot boven de 300 °C en geven de pizza’s de bekende krokante, iets opgebolde korst en de ietsjes rokerige smaak. Hmm, heerlijk.

De Kleine Stroom staat voor verbinding met de natuur. Samen pizza’s maken is een laagdrempelige manier om daarmee aan de slag te gaan. Je hebt je zintuigen weer nodig om te bepalen wat er op dat moment aan ingrediënten  past op jouw pizza. Laat je leiden door geur, smaak, gevoel, kleur en intuïtie.

Onderstaand volgt een impressie van de workshops.

Na een binnenkomer met koffie, thee en voorstelrondje gaan we aan de slag

Voor het deeg wordt eerst een giststarter gemaakt. Als deze goed bruist kan het bij de bloem en wordt het spierballen kweken, ofwel flink kneden.

Ons bloem komt van de molen in Heeze.

Terwijl het deeg rijst wordt het vuur opgestookt. De oven moet wel een uur volop gestookt worden om alle massa goed heet te krijgen.

We gebruiken alleen lokaal loofhout dat goed is gedroogd.

Intussen wordt de tomatensaus gemaakt en kunnen alle zintuigen worden ingezet om te bepalen wat er op je pizza komt. De omgeving helpt hierbij om “out of the box” te komen en voorbij de traditionele ingrediënten te gaan. Vruchten en kruiden uit de natuur rondom de kas of een wat meer traditionele combinatie van tomaatjes, pepers, paprika’s, aubergine en kruiden uit de kas. Mogelijkheden ten over.

  

Er is zoveel om uit te kiezen, dat inspireert tot het maken van meer dan alleen pizza’s. Er verschijnt een kleurrijke salade, er wordt een pesto gemaakt van wilde kruiden en groenten gaan op de grill.

  

Na een uur stoken is de oven op temperatuur en kunnen de pizza’s de oven in. Er wordt druk uitgerold, bekleed  en tussendoor wordt snel nog wat bijgeoogst.

Na een paar minuten komen de eerste pizza’s de oven uit. Naast een meer traditionele pizza verschijnt ook pizzabrood en een zoete pizza met appel en druiven. De creaties werken aanstekelijk en er wordt druk doorgebakken tot iedereen uiteindelijk meer dan verzadigd is.

Weer een stapje verder naar duurzaam

De afgelopen dagen heeft Jan Stelwagen een mooie constructie gemaakt om zonnepanelen te installeren zonder in mijn dak met epdm te hoeven schroeven en gisteren is het laatstefoto 1 paneel geïnstalleerd en wordt stroom geleverd.

Dat gaat er straks vast mooi uitzien als de blauwe panelen tussen de sedumplanten van het groendak liggen.

foto 2

Opbrengst Yes, ze doen het! Rond 14:50 de oostzijde aangesloten, rond 18:20 uur de westzijde.

Facts:

  • 16 stuks polykristallijne zonnepanelen van 270 Wp
  • Totaal vermogen 4.320 Wp
  • Ligging 8 x oost- en 8 x westzijde
  • Omvormer Growatt 4400 TL

De Kleine Stroom op de Natuurmarkt in Helmond

Spannend! Voor de eerste keer met De Kleine Stroom naar buiten treden, naar publiek.
Gedaan: op de Natuurmarkt die de Imkervereniging op zondag 11 juni had georganiseerd in Helmond.2017-06-11 11.48.35

Spannend, want hoe leg ik uit wat ik doe, wat ik wil, op basis van alle ideeën die er in mijn hoofd zitten, maar zonder dat ik al concrete activiteiten heb. Hoe komt dat over op mensen? En zal er wel iemand interesse in hebben?

Het was wat zoeken in het begin,  naar hoe ik mensen aan kon spreken, naar hoe ik uit kon leggen hoe ik verbinding met de natuur – je natuur zie. Maar vervolgens ontstonden er heel leuke gesprekken met mensen, er was verbinding! Dat alleen al maakte de dag de moeite waard.

Nu ben ik weer hard aan het werk om de bouwwerkzaamheden af te ronden zodat ik hier mensen kan ontvangen.

De natuur vliegt zomaar binnen

Ik was gisteren zeer aangenaam verrast toen ik de kas inliep. Zat daar zomaar een kerkuil in mijn vijgenboom. Snel de camera gepakt en dit plaatje kunnen schieten voordat de vogel (gelukkig) een opening naar buiten vond. Mooi hoor als je zo de natuur om je heen ziet uitbreiden wanneer je het wat ruimte geeft. Van mij mag de uil nog eens terugkomen met haar familie want wat betreft balans in de muizen populatie kan ik wel wat hulp gebruiken :-).

kerkuil

Verbinding, bloemen en stekels

De Kleine Stroom gaat over verbinding met je natuur. Als experiment in die richting heb ik het landgoed hier omheen maar eens zijn eigen gang laten gaan. Wat schetst nu mijn verbazing, de natuur die ontstaat is werkelijk prachtig. Grassen die wuiven in de wind, bloemen, een rijke schakering aan vogels en insecten. Toch voelt het niet allemaal even harmonieus. De metselbijen vinden de gaatjes in mijn eco woning, vogels nestelen in mijn schuur, een winterkoninkje in de huiskamer, o jee, de poes … chips te laat. Dat vind ik allemaal nog wel gaan, maar tussen de kruiden buiten zag ik dit jaar wel erg veel zevenblad. En nu staan de distels prachtig in bloei, maar ja, na die bloemblaadjes volgen de …

Het is duidelijk, cultuur ontmoet natuur. Hoe ga ik hier nu mee om. Maar eens op internet gespeurd. Daar zag ik tot mijn spijt als oplossing wel erg vaak Roundup voorbij komen. Ik geloof meteen dat dit werkt tegen het “onkruid” en zie het ook als een snelle oplossing om de verbinding met je natuur te verbreken, lekker makkelijk. Toch maar even verder zoeken. Uittrekken vond ik ook als oplossing, vooral op de sites voor de paardenhouders. Nou, daar heb ik het toch echt te druk voor met mijn eco bouw en baan, een kind en mezelf. Hoe deden ze dat vroeger eigenlijk? Ik moest denken aan het leesplankje op de lagere school (ja, zo oud ben ik al, ..zucht). In de w ei – de stond daar een geit aan een paal. Tot mijn verbazing kon ik op internet nauwelijks wat van vinden over “onkruid bestrijding” door geiten, behalve wat afraders vanwege de verstikkende regelgeving en één linkje naar een experiment van een waterschap met schapen en landgeiten.

Hé, een aanwijzing, landgeiten! Gelukkig biedt Wikipedia uitkomst. Wat blijkt, landgeiten waren vroeger een hulp op de boerderij maar rond de 2e wereldoorlog bijna uitgestorven. Kon ik er daarom niets over vinden? Hebben wij toen al de natuur verruild voor de maaibalk, gifspuit en overige “vooruitgang” onder het mom van “alles onder controle”. Daar moet ik toch eens verder induiken. Nu dan toch nog maar een keertje laten maaien voordat het landje bij de buren is bezaaid.

10 12 14 16

18 20 22 24

Ju en penen

Nu denk je misschien ‘Ju en penen, wat is dat nou voor een recept. En wat voor dialect is dat?’ Nou, dan zit je er niet ver naast. Het recept heeft alleen niet met eten van doen. Het gaat over jou of over u.

Vroeger moest ik mijn ouders met u aanspreken. Dat was een vorm van beleefdheid en van respect werd me verteld. Dat vond ik vreemd, want het feit dat zij hun machtspositie gebruikten om mij te dwingen u te zeggen dwong nou net geen respect bij me af. In mijn ogen moet je respect verdienen en dat doe je door je eigen inspiratie te volgen, al is dat dwars tegen de orde in. Het zijn dan ook juist de mensen die aan de periferie van de samenleving ‘hangen’ waar ik respect voor heb. En laten nou juist die mensen de aanspreekvorm u meestal niet krijgen. U drukt ook een ongelijkheid uit. Want als u respect betekent dan zou jij dat niet of in ieder geval in mindere mate in zich hebben. Dat betekent dan ook dat je voor kinderen minder respect hoeft te hebben dan voor ouderen. Enfin, ik loop vaak te worstelen met de keuze tussen mijn gevoel en de conventie want ik wil mensen niet tegen de schenen trappen. Ik stel daarom voor het voorbeeld van de Engelsen te volgen en er één woord van te maken, wat dacht ju van ju?

En nu we bij de schenen zijn aangekomen is er nog zoiets, benen versus poten. In het algemeen duidelijk, mensen hebben benen en dieren poten. Alleen die ene uitzondering maakt dat ik daar niet mee uit de voeten kom. We hebben namelijk in onze opperste wijsheid besloten dat ook paarden benen hebben en wel omdat het een edel dier is. Is het raar dat ik me dan afvraag waarom een paard wel edel is en een wolf, dolfijn of olifant niet? En hiermee staat dan ook vast dat alle mensen edel zijn? Het mag duidelijk zijn, het feit dat in het verleden paarden ons zo gediend hebben of beter gezegd wij ze zo afgebeuld hebben maakt ze niet meer of minder edel. Mijn voorstel, iedereen benen of iedereen poten. En als dit te moeilijk is dan beginnen we toch gewoon opnieuw met penen. .. oké, één uitzondering wil ik daar wel maken en dat is voor de worm.

Het is maar even als voorbeeld dat onze taal doorspekt is met ‘hokjesgeest’ofwel vooroordelen.
Vooroordelen staan verbinding, de weg naar geluk, in de weg. Wat mij betreft reden genoeg om ze op te ruimen

Je mag er anders over denken maar blijf met ju penen van mijn mening af ;-).

De kas en kruidencirkel.

Gelukkig tussen het bouwen door nog wat ruimte gemaakt om de kas in te richten en een kruidencirkel op te metsel (met kalkzandsteen van de sloop en leem als specie). Nu is het een heerlijke plek om wat rust te vinden en uiteraard ook in culinaire zin te genieten van wat de natuur geeft. De kruidencirkel is al goed gevuld met Oostindische kers, rucola, peterselie, selderij, tijm, oregano (voor de tomatensalade en pizza), dille (lekker in de tzatziki), dragon (heerlijk in tomatensoep), wat vroege aardbeitjes en voor de thee munt en citroenmelisse. Daar omheen vele groenten en half verwilderde plekjes met pure flower power. Allemaal eetbaar, dus prachtig op de salade. En die papaver geeft straks natuurlijk lekker veel maanzaadjes voor op crackers of broodjes. Oh, dat houten dakje bij de kruidencirkel is om de zon uit het vijvertje te houden. We hebben besloten de dieren te respecteren en zijn (voornamelijk) vegetarisch geworden. De goudvisjes hoeven dus niet te koken ;-).

En achter de kas lopen wat ooien met hun jongen, gezellig en ook rustgevend.

Bouw leemkachel

Ik heb er lang over nagedacht en de opties voor duurzame verwarming van mijn eco woning de revu laten passeren, zoals

  1. een warmtepomp op water (mooi concept in combi met zon PV, maar veel techniek en het boren van een bron is prijzig),
  2. een warmtepomp op lucht ( je hoeft geen bron te boren, maar als het buiten koud is dan is het rendement om te huilen)
  3. zonnewarmte (maar ja, hoe doe je dat bij een paar weken donker en koud weer? Tuurlijk, alles is op te lossen, maar dat wordt weer ingewikkeld en duur)

Bleef voor mij over houtstook. Hout is er in de omgeving genoeg en ik heb zelf plek zat om een mooie houtwal aan te leggen dus daar is geen beletsel. Blijft over de rookgassen die onverbrande koolwaterstoffen en fijnstof (kunnen) bevatten. Hiervoor gekeken naar een industriële kachel met geregelde luchttoevoer, lambdasonde enzo. Echt blij werd ik echter niet bij zo’n stalen doos vol techniek en met ventilatorgeruis. Ook mis ik dan die vlammetjes om tegenaan te kijken in de winter. Geeft zo’n huiselijk gevoel, liefst gecombineerd met een lekkere chocomelk en een goed gesprek. Bleef er uiteindelijk één oplossing over, een rocket mass heater of in het Nederlands een raketkachel. Nee, de naam is niet ontstaan vanuit ontploffingsgevaar 😉 maar komt van het geluid dat de kachel maakt als hij brand en er goed de trek in zit. Dit type kachel heeft een optimale verbranding en een zeer hoog rendement van tegen de 100%. Daarnaast is hij zelf te maken, waarbij veel vrijheid is in ontwerp (leemafwerking, verwarmd bankje, ..) en de techniek is eenvoudig en beproefd. Enfin, ik hoefde niet langer na te denken. Inmiddels alweer enkele weken terug is er een weekend gewijd aan de bouw van de kachel. Dit onder leiding van Paul Pelgröm van bedrijf Hout-Leem. Hieronder vind je een foto impressie van de bouw.

Mijn Deense kachel is als basis gebruikt. Nou ja, de verbouwing ervan was nogal drastisch om te komen tot een verbrandingskamer voor een rocket 177 (standaard afmeting, goed voor een vermogen van 15 kW). Allereerst moest de houten vloer ter plekke worden gesloopt en vervangen voor één van stampleem om het grote gewicht van kachel en bank te kunnen dragen. Daarna kon er leemstuc gedraaid worden en was het opbouwen geblazen van het lange rookkanaal dat later de bank gaat vormen en het verbrandingsdeel dat opgebouwd is uit vuurvaste steen. In de kachel is een luchtkanaal geïntegreerd dat buitenlucht aanzuigt. Dit is nodig omdat ik gebruik maak van een balansventilatiesysteem met warmteterugwinning (recuperatie). Die periscoop in de verbrandingskamer is een extra luchtaanzuiging voor de naverbranding. Dit zorgt voor volledige omzetting van de rookgassen naar CO2 en water. De gemetselde “schoorsteen” is de “riser” waarin de hete gassen opstijgen. Hier komt het stalen (olie)vat omheen waar de rookgassen (door de afkoeling) naar beneden vallen. Vervolgens gaan de rookgassen via het bankje rond voordat ze het huis uitgaan. Zondag was het grote moment daar, de fik ging er in. En ja hij werkte perfect. Goed werk Paul!

Een volgende stap wordt de toevoeging van een warmtewisselaar voor tapwater en de muurverwarming op de verdieping. Buffervaten en pijpenboel heb ik er al voor in huis.

Bouw raketkachel

Afgelopen weekend heb ik ervaring opgedaan met de bouw van een raketkachel ofwel een Rocket Mass Heater. Alle verwarming bij De Kleine Stroom gebeurt straks met directe zonne-energie of indirecte zonne-energie ofwel hout. Een goede houtkachel is dan van belang. De raketkachel is hiervoor uitermate interessant. De voordelen t.o.v. een conventionele kachel zijn legio. Ik noem er hier een aantal op:

  1. De kachel brand zeer efficiënt en schoon,
  2. hij is grotendeels zelf te maken, wat de kosten flink kan drukken,
  3. de bouw geeft ruimte voor artistieke vrijheid en wat ik zeer interessant vind,
  4. je kan er op koken en in bakken en
  5. je kan er je warme tapwater mee maken.

Afgelopen weekend heb ik bij De Groen Golf te Deventer onder leiding van Paul Pelgröm meegeholpen aan de kachelbouw. Onderstaand een beeldverslag hiervan.

En wat werkt dat lekker, leem. Het was een leuk en leerzaam weekend.

 

Recept leemstuc

Men neme een ruwe wand zoals in dit voorbeeld stro of heraklithplaat (houtwol – cementplaat). Zorg dat deze zo vlak mogelijk is, dat scheelt veel stucwerk. Eventueel kan het stro nog geschoren worden met een heggenschaar. Het leem wordt met zand en water gemengd. Voor de eerste hechtlaag is een dun papje van 1 deel leem op 2 delen fijn zand gebruikt. Dit kan in het stro gewreven of gespoten worden. Bij overgangen tussen materialen en bij hoeken is een stucnet ingewerkt. Daarna kon de zogenaamde raaplaag worden aangebracht. Dit is een dikkere laag die bestond uit 1 deel leem, 3 delen grof zand (fractie 0-6 mm), aangevuld met korte strootjes en houtkrullen. Dit mengsel een paar dagen laten staan voor gebruik gaf het beste resultaat. Als het niet te veel verdund werd kon het in één keer tot wel 4 cm dik opgezet worden. Een paar dagen na het stucen bleek dat de leem ‘seedbombs’ bevatte want her en der groeiden grassprietjes uit de muur. Maar ja, je wilt groen bouwen of niet. De volgende en laatste stap, als de raaplaag gedroogd is, wordt het aanbrengen van de finish van leem met fijn zand.